Waarom AI een redactieklus is (en geen IT-feestje)

Je journalistieke blik is onmisbaar bij AI. In deze editie: waarom de redactie aan het roer moet, hoe je zelf laagdrempelig experimenteert en een handige tool die Kamerdebatten voor je samenvat.

Feb 07, 2026

De grootste fout die redacties maken? AI behandelen als een technisch project waarbij de journalist af en toe mag meekijken. Het resultaat: tools die de plank misslaan. Tijd om de rollen om te draaien, betoogt Dietmar Schantin (AI Collective). AI-implementatie is geen technisch probleem met een vleugje redactie-advies. Het is een redactioneel vraagstuk dat vraagt om technische ondersteuning.

Wat hij daarmee bedoelt? Kijk naar RAG-systemen (Retrieval-Augmented Generation). Hiermee dwing je een chatbot om alleen in jouw archief te graven in plaats van te hallucineren op het internet. Prachtig, maar valt in de praktijk soms nog tegen. De reden? Een puur technische insteek. Een chatbot begrijpt namelijk geen context. Schrijf jij: ‘De minister kondigde gisteren het beleid aan. Ze verwacht dat de uitvoering in maart start.’ Voor een mens is die tijdlijn duidelijk, voor een RAG-systeem dat zinnen uit elkaar trekt, niet per se.

De redactie moet aan het roer dus. Om verhalen te vertalen naar iets wat voor machines leesbaar is (geen verwarrende tijds- of persoonsaanduidingen dus), gedetailleerde metadata toe te voegen en om de output met een journalistieke bril te evalueren. Is dit antwoord feitelijk juist? Is de nuance raak? Past dit bij onze redactionele standaarden? Dat kan een developer niet voor je bepalen.

‘Wat ik heb geleerd is dat de meest kritieke AI-fouten geen technische fouten zijn, maar fouten in oordeelsvorming, en journalisten zijn getraind om precies die fouten te voorkomen’, schrijft ook AI-strateeg en voormalig journalist Stephen Webster. ‘Wanneer je journalisten in je AI-teams stopt, breng je mensen binnen die jarenlang instincten hebben ontwikkeld over verificatie, nauwkeurigheid en oordeelsvorming onder druk.’ Dit jaar gaan we steeds meer AI-assistenten zien, voorspelt Reuters Institute. Hét moment om je ertegenaan te bemoeien, dus.

Als je ook eens aan de knoppen wil zitten, kan dat tegenwoordig heel laagdrempelig. Jolien van de Griendt (Creators At The Crossroads) sloeg aan het knutselen en vibecodede in een paar uur een app die je op basis van je profiel vertelt waarom een nieuwsverhaal relevant voor je is, óók als je dat misschien niet verwachtte. Haar conclusie na een kleine test: ‘een matige product-market-fit’, maar daar gaat het niet om. Haar verslag over het werken met Claude Code laat zien waar de crux zit: de beste manier om een oordeel te vormen, is door zelf wat in elkaar te flansen. Dat is inmiddels makkelijker dan ooit. En die journalistiek-kritische component is belangrijker dan ooit: AP waarschuwde deze week nog voor ‘het Wilde Westen van generatieve AI’ als we snelheid boven alles blijven zetten en geen aandacht hebben voor waarden.

Wie ook aan de slag wil om z’n eigen oordeel te vormen, hoeft dat gelukkig niet alleen te doen. Florent Daudens (Hugging Face) lanceerde een plek om journalistieke AI-assistenten te delen. Zijn eerste wapenfeit: een assistent die helpt bij factchecks door bronnen te vergelijken en inconsistenties aan te stippen. Het werkt heel simpel: je downloadt het mapje ‘skill’, uploadt het in een chatbot naar keuze, en gáán. Als je zelf iets ontwikkelt, kun je dit aan de omgeving toevoegen. In deze repo vind je trouwens nog een heleboel andere assistenten die je zo kunt copy-pasten naar je chatbot, bijvoorbeeld voor je datajournalistieke project of om interviews voor te bereiden. De opdracht dit jaar: experimenteer, bevraag, bemoei je er tegenaan - en onderschat je eigen vakmanschap niet.

Zweedse wijsheden

Martin Schori (Aftonbladet) pionierde twee jaar lang met een speciale AI-hub. Geen ivoren toren, maar een plek om al experimenterend de grenzen op te zoeken. Wat we daar zoal van kunnen leren:

Maak onderscheid tussen inhoud en distributie. Lezers omarmen AI als het de service verbetert (voor audio, samenvattingen, chatbots), maar ze haken af bij AI als auteur. Schori ziet het als een reactie op de ‘AI-slop’ die het internet overspoelt. “Als eenheidsworst de standaard wordt, is menselijke journalistiek je premium-product.”
KPI’s vanaf dag één. Bepaal vooraf wat je wilt bereiken. Veel chatten is leuk, maar levert het ook abonnees op? Meet die conversie. Alleen zo kun je je uren en euro’s verantwoorden.
Regel ownership. Een AI-product is nooit ‘af’. Geef het een vaste plek binnen de organisatie en wijs een verantwoordelijke aan, zodat het blijvend de nodige redactionele en technische tender loving care krijgt.

Lezen, luisteren, kijken.

..Als je tien minuten hebt:

Benieuwd welke menselijke skills onmisbaar zijn en blijven in het tijdperk van AI? WAN-IFRA schreef er dit stuk over. De kern: snelheid en schaal zijn inmiddels geen onderscheidend vermogen meer, redactioneel oordeel is dat wel. Juist nu AI de routineklussen automatiseert, worden nieuwsgierigheid, kritisch denken en context waardevoller dan ooit. De rol van de journalist verschuift fundamenteel van het ‘vinden van informatie’ naar het ‘bepalen wat er werkelijk toe doet’.
Nieuw bij het Noordhollands Dagblad: de NHD Ochtendupdate. Een dagelijkse podcast die je in een paar minuten bijpraat over de regio, gemaakt met AI. Villamedia spreekt hoofdredacteur Kelly van Hal.
Newsmedia Helpdesk vergelijkt vijf chatbots met elkaar, specifiek op journalistieke taken.
Hebben journalisten zonder AI-vaardigheden over drie jaar nog werk? Verkleint AI de werkdruk of vergroot ze die juist? Een interessant gesprek tussen Femke Cnossen (onderzoeker en docent aan de Rijksuniversiteit van Groningen, gespecialiseerd in de arbeidsmarkteconomie en technologische veranderingen), Philippe Remarque (directeur journalistiek bij DPG Media) en Thomas Bruning (algemeen secretaris van de NVJ).

..Als je wat langer hebt:

Follow the Money zoekt een data-onderzoeksjournalist.
Als je je nog niet verdiept hebt in de voorspellingen van Reuters voor 2026, dan kun je het jezelf ook gemakkelijk maken en hier luisteren naar de podcastaflevering met auteur Nic Newman.
Tooltip tot slot

Het is soms best wel lastig om uit urenlange Kamerdebatten op te maken wie nu precies wat vindt. Beleidsradar lanceert een assistent die de kern eruit haalt - van uren naar seconden. Dat komt bovenop de services die Beleidsradar sowieso al bood, bijvoorbeeld om snel miljoenen pagina’s aan beleidsdocumenten te doorzoeken.
PixPlot is handig als je een grote hoeveelheid afbeeldingen hebt en die wil analyseren. In een grote wolk clustert de tool beeld dat op elkaar lijkt in groepjes bijeen. Landschappen bij landschappen, portretten bij portretten, documenten bij documenten. Dan krijg je zoiets:
Dat was hem weer. Tijd voor weekend. Tips morgen naar ngoutier@villamedia.nl. Tot over twee weken!